|
‘Sgrijf tog wat je hort!
Waarom schrijf je geschrobd met een /d/?’
‘Hoe komt het dat kwaliteit niet eindigt op tijd?’
‘Ik snap niet waarom lopen met één /o/ is geschreven maar zeeman met twee /ee/’s?’
Dit soort vragen horen we dagelijks in onze praktijk.
De Nederlandse taal is een raar iets. Onze spelling lijkt consequent, toch zijn er veel uitzonderingen op de regels. Voor een kind met dyslexie is dit heel moeilijk om te begrijpen. Hebben ze eindelijk een regel onder de knie, blijken er toch weer een aantal woorden niet aan die regel te voldoen! Ook de /au/ of /ou/, en de /ei/ of /ij/ zijn een groot struikelblok. Op de vraag ‘waarom schaffen ze niet één ei en één au af?’ kan ik alleen maar antwoorden dat ik het ook niet snap, het zou de spelling immers een stuk makkelijker maken!
In de Middeleeuwen bestonden er geen spellingregels. De spelling was fonologisch, woorden werden precies geschreven zoals men ze hoorde. Omdat er zoveel dialecten waren, probeerden schrijvers zich toch aan elkaar aan te passen om meer eenduidigheid te creëren. Pas toen de boekdrukkunst opkwam werd er serieus werk gemaakt van het opzetten van regels voor spelling en grammatica. IJverig ging men aan de slag met het opbouwen en ordenen van de Nederlandse taal. Uiteindelijk duurde het nog een paar eeuwen voordat er een eerste uniforme spelling kwam: Pas in 1804 kwam de taalgeleerde Spiegelbeek met een aantal boeken waarin regels werden aangegeven. Op dat moment barstte de strijd over juiste schrijfwijzen, de beste regels en duidelijke grammatica los! De geleerden kwamen er maar niet uit. Telkens weer kwamen er aanpassingen, met vooral als doel de eenduidigheid en het vergemakkelijken van de spelling te verbeteren. In 1954 kwam het eerste groene boekje uit; veertig jaar lang schreef dit boekje de officiële spelling van de Nederlandse taal voor. Pas in 1995 werd het voor het eerst weer aangepast, na jarenlange kritiek op vooral de vage voorkeursspelling. Omdat de veranderingen niet duidelijk genoeg waren werd in 2005 het groene boekje nogmaals gewijzigd.
En nu is het 2008. In de praktijk lopen we nog steeds aan tegen lastige uitzonderingen op de spelling, moeilijke tussen –n regels (eet je een pannenkoek of pannekoek??) en vooral ook die twee soorten /ij/ en /au/. Als het aan de kinderen lag zou het niet zo moeilijk hoeven zijn: Zij willen het liefst ‘aleen maar sgreifun wat se hoorun.’ De wens van Koen, een dyslectische jongen met veel spellingproblemen, gaat nog een stapje verder: ‘Was het hier maar China, dan hoefde ik alleen maar plaatjes te leren in plaats van woorden!’
Rianca de Boer
 |
Columns 
